Lintopdrachten overslaan
Verdergaan naar hoofdinhoud

Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB)

Ondersteuning bij maatschappelijke participatiedoelen

Erkende interventies

 
Omschrijving

Individuele Rehabilitatie Benadering (IRB) is ontwikkeld voor de doelgroep bestaande uit mensen met (ernstige, langdurige) beperkingen, die door hun beperkingen belemmerd worden bij het vervullen van maatschappelijke/sociale rollen. De methode is toepasbaar bij mensen uit alle leeftijdscategorieën en met verschillende soorten beperkingen. De IRB wordt veelvuldig gebruikt in de volwassenenpsychiatrie, de verslavingszorg en in de zorg voor dak- en thuislozen, adolescenten, verstandelijk gehandicapten, mensen met autisme, ouderen. De benadering wordt gebruikt in de arbeidsrehabilitatie en in begeleid lerentrajecten. De methode wordt zowel gebruikt bij mensen die thuis wonen als bij mensen die in een instelling verblijven.
De ontwerpers van de IRB beroepen zich bij de onderbouwing van de methode op literatuur die mythes over de doelgroep ontkracht, op de client-centered psychotherapie van Rogers (Rogers, 1961), op publicaties over teaching as treatment van Carkhuff (Carkhuff & Berenson, 1976) en op principes van revalidatiepsychologie. De interventie is erkend door de Erkenningscommissie Langdurige GGZ en effectief volgens sterke aanwijzingen, d.d. 29 oktober 2014.

Documenten bij de interventie Bestand Grootte
Methodebeschrijving IRB.pdf PDF 420,04 KB
 
 
Beoogd resultaat (Toon / Verberg)

Het doel van de IRB is om mensen met beperkingen te ondersteunen bij de eigen participatiedoelen. Participatiedoelen zijn met name: met succes en naar tevredenheid wonen en werken, dagbesteding en vrijetijdsbesteding hebben, leren, en sociale familiecontacten hebben in de omgeving van eigen keuze met zo min mogelijk professionele hulp (naar: Anthony e.a., 2002).

Doelgroep (Toon / Verberg)

GGZ: (langdurig Geestelijke Gezondheidszorg)

Meerwaarde voor de cliënt/patiënt (Toon / Verberg)

De toegevoegde waarde is dat de IRB speciaal is ontworpen om mensen via individuele begeleiding te helpen hun doelen op het gebied van maatschappelijk functioneren te verkennen, te kiezen, te verkrijgen en te behouden. De benadering heeft twee belangrijke voordelen: 1) Er zijn geen andere benaderingen waarin dit is uitgewerkt op een manier die op alle terreinen van maatschappelijk functioneren toepasbaar is; 2) Omdat de IRB-techniek de vorm heeft van een gesprekshandleiding kan het zowel op zichzelf staand als binnen bepaalde programmastructuren worden ingezet.

Gebruik (Toon / Verberg)

De IRB wordt veelvuldig gebruikt in de langdurige zorg in de volwassenenpsychiatrie. De laatste jaren wordt het ook gebruikt in de zorg voor jongeren met een psychosekwetsbaarheid, niet-dementerende ouderen, de verslavingszorg, de maatschappelijke opvang, voorzieningen voor adolescenten, voor ouders met psychiatrische beperkingen, voor licht verstandelijk gehandicapten en voor verstandelijk normaal begaafde mensen met een stoornis in het autismespectrum, voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel, vluchtelingen, dak- en thuislozen, mensen met een verslaving en mensen met een forensisch-psychiatrische achtergrond. Er zijn toepassingen voor mensen met zintuiglijke beperkingen die ook verstandelijke beperkingen hebben.

Aanpak, materiaal en eventuele voorwaarden (Toon / Verberg)

De kern van de IRB is het ondersteunen van mensen bij het inventariseren en realiseren van hun eigen wensen en doelen op de genoemde maatschappelijke terreinen. Deze benadering is uitgewerkt in handleidingen voor de werker en werkbladen voor de cliënten. Het gebruik van werkbladen door cliënten is optioneel. Onderdelen van de techniek zijn het scheppen van een band, het kiezen van een terrein, het beoordelen, bespreken en ontwikkelen van doelvaardigheid, het stellen van een doel, het inventariseren en verkrijgen van onmisbare vaardigheden en hulpbronnen.
Bij deze benadering hoort het Handboek Rehabilitatie voor zorg en welzijn, in 2008 uitgegeven (tweede druk 2011) door Uitgeverij Coutinho in Bussum onder redactie van Lies Korevaar en Jos Droës. Tevens wordt trainingsmateriaal van de Stichting Rehabilitatie '92 gebruikt (zie website): per module zijn er een trainershandleiding, een cursistboek en werkbladen. De in 2012 bij de Stichting uitgebrachte Toolkit IRB geeft een beknopt overzicht van de plaats van rehabilitatie, de techniek, de implementatie en de literatuur.

Werkende principes (Toon / Verberg)

1. Een op het individu toegesneden benadering.
2. Het sluit direct aan bij toekomstwensen van het individu.
3. Het gaat uit van de capaciteiten van het individu.
4. Het straalt hoop uit, waardoor motivatie wordt vergroot. 
5. Het is gericht op vergroting van de autonomie van het individu. 
6. Attitude van gelijkwaardigheid van samen zoeken. 
7. Hulpverleners worden ondersteund in het hanteren van een gedetailleerd uitgwerkte gesprekstechniek. 
8. Op basis van het doel worden de benodigde vaardigheden vastgesteld en niet omgekeerd. 
9. In eerste instantie is het gericht op het aanleren van vaardigheden; daarna pas op het inzetten van hulpbronnen. 
10. De gesprekstechniek is goed overdraagbaar en leent zich voor werkbegeleiding en feedback.

Onderhoud en ontwikkeling (Toon / Verberg)

Er wordt een volgende revisie van de Good Practice verwacht maar de datum hiervan is nog onbekend.

Onderzoek invloed en effectiviteit (Toon / Verberg)

                Invloed
                Onderzoek geeft aan dat cliënten over het algemeen positief zijn over begeleiding met de IRB. Zij waarderen de aandacht voor hun eigen wensen en de bewustwording die het formuleren van en werken aan doelen en hindernissen met zich meebrengt (Van der Meer en Polstra, 1999; Swildens et al., 2001). 

                Effectiviteit
                Werkers die de IRB toepassen geven aan dat de methode houvast, duidelijkheid en verbinding tussen verschillende velden biedt. Er zijn vier Randomized Control Trials (RCT’s) uitgevoerd waarvan er drie effect aantonen. In de vierde RCT gingen zowel de experimentele als de controlegroep vooruit. In het voor Nederland meest interessante onderzoek (Swildens et al., 2007; 2011) blijkt dat met behulp van de IRB zelfgestelde doelen vaker worden behaald dan in de controleconditie. Ook nam de maatschappelijke participatie toe. Dit bevestigde de resultaten van eerder onderzoek. Het aantal (deels) behaalde zelfgestelde doelen varieert in de verschillende onderzoeken van 57% tot 80%. Het behalen van zelfgestelde doelen gaat samen met een betere kwaliteit van leven.
            

Aangemeld voor erkenningstraject? (Toon / Verberg)

Ja bij het Trimbos-instituut. De interventie is effectief volgens sterke aanwijzingen. Erkend op 29 oktober 2014 door de Erkenningscommissie Langdurige GGZ.

 
Links bij de good practices
Erkenningstraject Trimbos Instituut
 
 
 
 
 
 
 
 
SNOMED CT:

Actueel

Aanspreekpunt

Trimbos-instituut

Paginabeheerders

Freeke Perdok (Trimbos-instituut)

Zie ook

Ik ken ook een good practice die ik graag wil delen

Gedeelde voorbeelden van goede zorg dragen bij aan kwaliteitsverbetering.

Patiënteninformatie op KiesBeter

Betrouwbare publieksinformatie en links voor patiënten en naasten. Het kwaliteitsproduct in het Register vormt de basis.

Ga naar Kiesbeter.nl

Proclaimer

Zorginstituut Nederland is verantwoordelijk voor de inhoud van deze website en doet er alles aan om deze actueel en juist te houden. Zorginstituut Nederland is echter niet verantwoordelijk voor de juistheid van de inhoud die door derden is aangeleverd voor de Kwaliteitsbibliotheek respectievelijk het Register.

Lees meer

Zorginzicht.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren - Lees meer over cookies